TUYÊN TRUYỀN NHỮNG ĐIỂM MỚI CỦA LUẬT TRỢ GIÚP PHÁP LÝ SỬA ĐỔI NĂM 2026
TUYÊN
TRUYỀN NHỮNG ĐIỂM MỚI CỦA LUẬT TRỢ GIÚP PHÁP LÝ SỬA ĐỔI NĂM 2026
Trợ giúp pháp lý là một chính sách có ý nghĩa nhân văn sâu sắc của Đảng
và Nhà nước, nhằm hỗ trợ những người thuộc diện được trợ giúp pháp lý bảo vệ
quyền và lợi ích hợp pháp của mình, tạo điều kiện để người dân, nhất là các
nhóm yếu thế, có cơ hội tiếp cận công lý.

(Ảnh minh hoạ)
Nhằm tiếp tục hoàn thiện chính sách, pháp luật về trợ giúp pháp lý, đáp
ứng yêu cầu phát triển của đất nước trong giai đoạn mới, Luật Trợ giúp pháp lý
sửa đổi năm 2026 đã được ban hành với nhiều nội dung quan trọng.
Theo nội dung tài liệu tuyên truyền, Luật Trợ giúp pháp lý sửa đổi năm
2026 gồm 03 điều. Trong đó, Điều 1 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ
giúp pháp lý năm 2017; Điều 2 sửa đổi, bổ sung một số điều của các luật có liên
quan; Điều 3 quy định về hiệu lực thi hành. Việc sửa đổi Luật tập trung vào những
vấn đề thiết thực như mở rộng diện người được trợ giúp pháp lý, hoàn thiện tổ
chức và đội ngũ thực hiện trợ giúp pháp lý, tăng cường trách nhiệm của các cơ
quan, tổ chức, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số.
Vì sao cần sửa đổi Luật Trợ giúp pháp lý?
Sau gần 08 năm thực hiện, Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017 đã góp phần
quan trọng trong việc bảo đảm quyền tiếp cận pháp luật và tiếp cận công lý của
người dân. Tuy nhiên, thực tiễn cũng cho thấy một số quy định cần tiếp tục được
hoàn thiện.
Phạm vi người được trợ giúp pháp lý trước đây còn chưa bao quát hết các
nhóm người yếu thế và những trường hợp thực sự cần được hỗ trợ. Việc huy động
nguồn lực xã hội tham gia hoạt động trợ giúp pháp lý còn những hạn chế. Một số
quy định về tổ chức, hoạt động chưa thật sự phù hợp với yêu cầu đổi mới tổ chức
chính quyền địa phương và quá trình chuyển đổi số.
Việc sửa đổi Luật vì vậy nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn, bảo đảm hệ thống
trợ giúp pháp lý ngày càng chuyên nghiệp, hiện đại, thuận tiện và dễ tiếp cận
hơn; góp phần thực hiện mục tiêu bảo đảm quyền tiếp cận công lý của người dân
và không để ai bị bỏ lại phía sau.
1. Mở rộng diện người được trợ giúp pháp lý
Đây là một trong những nội dung quan trọng và được quan tâm nhiều nhất
trong Luật Trợ giúp pháp lý sửa đổi năm 2026.
Luật tiếp tục kế thừa các nhóm người đang được hưởng chính sách trợ
giúp pháp lý, đồng thời mở rộng và bổ sung thêm một số nhóm đối tượng nhằm bảo
đảm tốt hơn quyền được trợ giúp pháp lý của những người dễ bị tổn thương trong
xã hội.
Các nhóm tiếp tục được hưởng chính sách trợ giúp pháp lý gồm:
- Người thuộc hộ nghèo;
- Người có công với cách mạng;
- Trẻ em;
- Người dân tộc thiểu số
cư trú ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn;
- Một số đối tượng từ đủ
16 tuổi đến dưới 18 tuổi trong các trường hợp liên quan đến tố tụng, xử lý theo
quy định của pháp luật;
- Nạn nhân, người đang
trong quá trình xác định là nạn nhân của hành vi mua bán người và người dưới 18
tuổi đi cùng theo quy định của pháp luật.
Bên cạnh đó, Luật tiếp tục mở rộng chính sách trợ giúp pháp lý đối với
một số nhóm đối tượng như thân nhân của liệt sĩ, người có công nuôi liệt sĩ,
người nhiễm chất độc da cam và người khuyết tật theo quy định.
Luật cũng bổ sung thêm các nhóm đối tượng mới, trong đó có người dân tộc
thiểu số rất ít người; người lao động có thu nhập thấp trong một số trường hợp;
người gặp khó khăn đột xuất do thiên tai hoặc hỏa hoạn đối với các vụ việc liên
quan trực tiếp đến việc khắc phục hậu quả; cá nhân bị thiệt hại trong các trường
hợp theo quy định của pháp luật về trách nhiệm bồi thường của Nhà nước và người
nước ngoài trong trường hợp điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên có quy định.
Việc mở rộng diện người được trợ giúp pháp lý góp phần tạo thêm cơ hội
để những người thực sự cần hỗ trợ có thể tiếp cận các dịch vụ pháp lý, bảo vệ tốt
hơn quyền và lợi ích hợp pháp của mình.
2. Tăng cường trợ giúp pháp lý trong hoạt động tố tụng
Một điểm mới quan trọng của Luật là luật hóa cơ chế trực trợ giúp pháp
lý tại Tòa án nhân dân và trong hoạt động điều tra hình sự, đồng thời tăng cường
cơ chế phối hợp giữa các cơ quan có liên quan trong hoạt động tố tụng.
Việc hoàn thiện cơ chế này giúp những người thuộc diện được trợ giúp
pháp lý có thể được tiếp cận dịch vụ sớm hơn và kịp thời hơn ngay từ giai đoạn
đầu của quá trình tố tụng.
Các cơ quan tiến hành tố tụng và các cơ quan có liên quan có trách nhiệm
phối hợp, tạo điều kiện để người thuộc diện được trợ giúp pháp lý được thực hiện
đầy đủ quyền của mình; đồng thời tạo điều kiện để người thực hiện trợ giúp pháp
lý tham gia tố tụng theo quy định.
Quy định mới góp phần hạn chế việc bỏ sót những người thuộc diện được
hưởng chính sách, bảo đảm tốt hơn quyền tiếp cận công lý, đặc biệt đối với các
nhóm yếu thế trong xã hội.
3. Tạo điều kiện thuận lợi hơn trong tổ chức mạng lưới trợ giúp pháp lý
Để phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp và điều kiện thực
tế của từng địa phương, Luật đã điều chỉnh quy định về việc thành lập Chi nhánh
của Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước.
Theo đó, việc thành lập Chi nhánh được xem xét căn cứ vào điều kiện
kinh tế - xã hội và nhu cầu trợ giúp pháp lý của từng địa phương. Quy định này
tạo điều kiện để địa phương chủ động hơn trong việc tổ chức mạng lưới cung cấp
dịch vụ trợ giúp pháp lý.
Qua đó, người dân, đặc biệt là những người thuộc diện được trợ giúp
pháp lý, có thêm điều kiện thuận lợi để tiếp cận dịch vụ một cách kịp thời,
liên tục và phù hợp với đặc điểm của từng địa bàn.
4. Nâng cao chất lượng đội ngũ trợ giúp viên pháp lý
Luật Trợ giúp pháp lý sửa đổi năm 2026 tiếp tục hoàn thiện các quy định
về tiêu chuẩn, bổ nhiệm, miễn nhiệm và quản lý trợ giúp viên pháp lý theo hướng
chặt chẽ, minh bạch và phù hợp với thực tiễn.
Các quy định mới vừa tạo điều kiện phát huy kinh nghiệm của những người
đã có quá trình công tác, vừa tăng cường các yêu cầu về phẩm chất đạo đức, năng
lực chuyên môn và trách nhiệm nghề nghiệp.
Đặc biệt, Luật tăng cường cơ chế sàng lọc và quản lý đội ngũ trợ giúp
viên pháp lý nhằm bảo đảm những người trực tiếp thực hiện trợ giúp pháp lý có đủ
năng lực, uy tín và trách nhiệm.
Việc nâng cao chất lượng đội ngũ là yếu tố quan trọng để người dân, nhất
là những người yếu thế, được tiếp cận dịch vụ trợ giúp pháp lý có chất lượng và
hiệu quả.
5. Mở rộng nguồn lực xã hội tham gia trợ giúp pháp lý
Một trong những định hướng quan trọng của Luật là tiếp tục huy động và
phát huy nguồn lực xã hội tham gia hoạt động trợ giúp pháp lý.
Các quy định mới mở rộng phạm vi và điều kiện để những người có kiến thức,
trình độ và kinh nghiệm trong lĩnh vực pháp luật có thể tham gia với vai trò cộng
tác viên trợ giúp pháp lý theo quy định.
Việc mở rộng nguồn lực không chỉ nhằm tăng số lượng người tham gia mà
còn hướng tới nâng cao chất lượng hoạt động, bảo đảm người dân ở nhiều địa bàn
có thể tiếp cận dịch vụ trợ giúp pháp lý thuận lợi hơn.
Luật cũng mở rộng phạm vi thực hiện một số hoạt động trợ giúp pháp lý đối
với cộng tác viên, góp phần hỗ trợ người dân bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp
ngay từ giai đoạn đầu, hạn chế những tranh chấp có thể phát sinh.
6. Hoàn thiện cơ chế quản lý cộng tác viên trợ giúp pháp lý
Cùng với việc mở rộng nguồn lực, Luật cũng tăng cường các quy định về
quản lý cộng tác viên trợ giúp pháp lý.
Các quy định về cấp và thu hồi thẻ cộng tác viên được hoàn thiện theo
hướng chặt chẽ, minh bạch và đồng bộ hơn. Người tham gia hoạt động trợ giúp
pháp lý phải đáp ứng các điều kiện, tiêu chuẩn theo quy định của pháp luật.
Cơ chế quản lý mới góp phần bảo đảm đội ngũ cộng tác viên hoạt động có
trách nhiệm, duy trì chất lượng dịch vụ và bảo vệ tốt hơn quyền, lợi ích hợp
pháp của người được trợ giúp pháp lý.
7. Tăng cường trách nhiệm của UBND cấp xã
Đây là một nội dung có ý nghĩa thiết thực đối với chính quyền cơ sở.
Luật Trợ giúp pháp lý sửa đổi năm 2026 đã bổ sung quy định về trách nhiệm
của UBND cấp xã trong hoạt động trợ giúp pháp lý. Việc quy định rõ trách nhiệm
của chính quyền cấp xã có ý nghĩa quan trọng bởi đây là cấp chính quyền gần dân
nhất, nắm bắt sát tình hình đời sống và những khó khăn, vướng mắc của người
dân.
Thông qua công tác tuyên truyền, phổ biến và hướng dẫn, UBND cấp xã có
vai trò quan trọng trong việc giúp người thuộc diện được trợ giúp pháp lý biết
và tiếp cận với các tổ chức thực hiện trợ giúp pháp lý.
Đối với xã Nga An, việc triển khai tuyên truyền về Luật Trợ giúp pháp
lý sửa đổi sẽ góp phần nâng cao nhận thức của cán bộ và Nhân dân về quyền được
trợ giúp pháp lý; giúp người dân biết tìm đến các cơ quan, tổ chức có thẩm quyền
khi có nhu cầu hỗ trợ về pháp luật.
8. Phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức thành viên
Luật cũng quy định rõ hơn trách nhiệm của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và
các tổ chức thành viên trong hoạt động trợ giúp pháp lý.
Bên cạnh vai trò phối hợp tuyên truyền, hỗ trợ người dân tiếp cận chính
sách, các tổ chức này còn có vai trò tham gia giám sát việc thực hiện chính
sách, pháp luật về trợ giúp pháp lý.
Sự tham gia của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức thành viên sẽ góp phần
nâng cao tính công khai, minh bạch và hiệu quả trong việc tổ chức thực hiện
chính sách, đồng thời đưa chính sách trợ giúp pháp lý đến gần hơn với người
dân.
9. Bổ sung cơ chế chuyển vụ việc trợ giúp pháp lý
Từ thực tiễn giải quyết các vụ việc có thể được chuyển từ địa phương
này sang địa phương khác, Luật đã bổ sung quy định về chuyển vụ việc trợ giúp
pháp lý giữa các Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước.
Quy định này tạo điều kiện để việc thực hiện trợ giúp pháp lý phù hợp
hơn với nơi cơ quan có thẩm quyền đang giải quyết vụ việc. Đồng thời, việc chuyển
vụ việc phải bảo đảm quyền được thông tin của người được trợ giúp pháp lý.
Điểm mới này góp phần tiết kiệm thời gian, nguồn lực, tạo điều kiện để
người thực hiện trợ giúp pháp lý theo sát quá trình giải quyết vụ việc và nâng
cao chất lượng bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người dân.
10. Cắt giảm và đơn giản hóa thủ tục hành chính
Luật Trợ giúp pháp lý sửa đổi năm 2026 được xây dựng theo hướng làm rõ
các nguyên tắc và chính sách lớn, trong khi những nội dung mang tính quy trình,
thủ tục được giao cho các cơ quan có thẩm quyền hướng dẫn chi tiết.
Cách tiếp cận này giúp các quy định của Luật được tinh gọn hơn, đồng thời
tạo sự linh hoạt trong quá trình tổ chức thực hiện, phù hợp với yêu cầu thực tiễn.
Việc đơn giản hóa các thủ tục hành chính cũng góp phần giảm bớt những
khó khăn, vướng mắc không cần thiết cho người dân và các cơ quan, tổ chức trong
quá trình tiếp cận và thực hiện hoạt động trợ giúp pháp lý.
11. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số
Một trong những điểm mới đáng chú ý của Luật Trợ giúp pháp lý sửa đổi
năm 2026 là lần đầu tiên nội dung ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số
được quy định trong Luật.
Theo định hướng mới, việc xây dựng, quản lý và vận hành hệ thống thông
tin, cơ sở dữ liệu về trợ giúp pháp lý sẽ được tăng cường. Dữ liệu trợ giúp
pháp lý từng bước được kết nối, tích hợp và chia sẻ với các hệ thống thông tin
có liên quan.
Việc đẩy mạnh chuyển đổi số sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, tăng
tính công khai, minh bạch và tạo điều kiện để người dân tiếp cận thông tin, dịch
vụ trợ giúp pháp lý một cách nhanh chóng, thuận tiện hơn.
Đây là bước tiến quan trọng trong quá trình hiện đại hóa hoạt động trợ
giúp pháp lý, góp phần đưa chính sách pháp luật đến gần hơn với người dân, phù
hợp với yêu cầu xây dựng chính quyền số và xã hội số trong giai đoạn mới.
Để chính sách trợ giúp pháp lý thực sự đến với người dân
Luật Trợ giúp pháp lý sửa đổi năm 2026 với những nội dung mới quan trọng
tiếp tục khẳng định chính sách nhân văn của Đảng và Nhà nước trong việc bảo vệ
quyền, lợi ích hợp pháp và bảo đảm quyền tiếp cận công lý của người dân.
Việc mở rộng diện người được trợ giúp pháp lý, nâng cao chất lượng đội
ngũ thực hiện, tăng cường trách nhiệm của chính quyền cơ sở và đẩy mạnh chuyển
đổi số sẽ tạo thêm những điều kiện thuận lợi để chính sách trợ giúp pháp lý
ngày càng đi vào cuộc sống.
Mỗi cán bộ, công chức, viên chức và người dân cần chủ động tìm hiểu các
quy định mới của Luật. Những người thuộc diện được trợ giúp pháp lý khi có nhu
cầu cần kịp thời tìm hiểu thông tin, liên hệ với cơ quan, tổ chức có thẩm quyền
để được hướng dẫn.
Hoàng Văn Nghĩa
Công chức Văn phòng HĐND và UBND xã
Nga An.